Sơ lược về Internet phi tập trung

S

Vào thời gian gần đây, cụm từ “internet phi tập trung” đã nhận được khá nhiều sự chú ý từ những người đam mê cũng như những người quan tâm đến công nghệ. Vậy, internet phi tập trung là gì? Tại sao lại chú ý đến nó? Nó khác gì so với internet bình thường?

I. Tóm tắt về mạng internet hiện tại
Cấu trúc của internet hiện tại cũng không hẳn là hoàn toàn “tập trung”, tức là không có một công ty, tổ chức hay thực thể nào sở hữu 100% internet. Tuy nhiên, phần lớn các dịch vụ mà chúng ta sử dụng thường xuyên hiện nay như email, video, mạng xã hội, được lưu giữ và chạy trên những cụm máy chủ lớn, và các cụm máy chủ này được sở hữu bởi 1 vài tập đoàn lớn như Amazon, Google, Facebook, v.v.. Việc dồn các dịch vụ thiết yếu vào các cụm máy chủ này dĩ nhiên là có lợi ích của riêng nó, nhưng nó cũng sẽ có những bất lợi mà có khả năng sẽ trở nên tai hại hơn trong tương lai. Ví dụ :
1- Các cụm máy chủ có thể sập, khiến cho nhiều dịch vụ quan trọng ngưng hoạt động.
2- Các cụm máy chủ cũng có thể bị tin tặc tấn công, làm lộ ra nhiều thông tin quan trọng của người dùng.
3- Thông tin của người dùng không thực sự thuộc quyền sở hữu của họ, và các công ty có thể dùng những thông tin này cho lợi ích riêng
4- Các công ty cung cấp internet có thể quyết định tốc độ truy cập của bạn, họ cũng có thể quyết định quyền tự do truy cập và phân phát thông tin của bạn trên mạng.

II. Internet Phi Tập Trung
Thay vì dựa vào cụm máy chủ, thì mạng internet sẽ dựa vào mạng lưới người dùng, hay còn gọi là mạng lưới peer-to-peer. Chính những thiết bị mà người dùng sử dụng để lướt internet sẽ được dùng để chạy internet. Các trang web sẽ được phân thành hàng trăm nút (node) trên hàng trăm thiết bị. Việc này sẽ vô hiệu hóa nguy cơ trang web sập do cụm máy chủ bị tấn công.
Những trang web như trên cũng có thể hạn chế quyền kiểm soát của chính phủ. Ví dụ, trang Anonymouse sử dụng 1 mạng lưới Phone-hopping để lưu những bài blog tránh sự truy lùng của chính phủ. Ở những quốc gia không có tự do ngôn luận, những trang web như vậy là rất quan trọng.
Lý do khiến cho Internet phi tập trung nhận được nhiều sự quan tâm gần đây chính là công nghệ Blockchain. Giao thức Blockchain cho phép người dùng giao dịch qua một mạng lưới phân bố dựa vào người dùng mà không cần bên thứ 3 can thiệp hay quản lý. Bất kỳ ai cũng có thể xem thông tin của các giao dịch này, và các giao dịch được mã hóa khiến việc tự mình thay đổi thông tin là rất khó.

Hiện nay, có 1 số dịch vụ đang hướng tới internet phi tập trung, ví dụ : Everipedia (wikipedia trên công nghệ blockchain), Mastodon (twitter phi tập trung), Zeronet(host các website dùng công nghệ Bitcoin Crypto).

Dĩ nhiên, giống như bất kỳ công nghệ nào, internet phi tập trung cũng có những điểm yếu của riêng nó:
1- Số lượng người dùng còn rất ít, và vì vậy lượng truy cập cũng như các dịch vụ của loại internet này còn hạn chế.
2- Do sự hạn chế của công nghệ hiên tại và do không có các máy chủ, các trang web phi tập trung hiện còn tương đối chậm, điều này có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng.
3- Việc dùng các dịch vụ trên internet phi tập trung sẽ chuyển trách nhiệm bảo trì từ các cụm máy chủ sang cho người dùng, và do thói quen dùng internet thường, nên đa số người sẽ không muốn nhận thêm trách nghiệm.

Suy cho cùng, điều quan trọng nhất của internet phi tập trung không phải là về mặt công nghệ, mà là về mặt triết lý đằng sau nó. Liệu chúng ta có đưa internet trở về mục đích nguyên thủy của nó, đó là để cho mọi người chia sẻ thông tin mà không bị ai quản giáo? Hay thói quen của người dùng và sự do dự trước thay đổi sẽ khiến công nghệ này chết yểu?

Tagcloud

Posts